همزمان با هفته دفاع مقدس و با هدف بازخوانی تجربه های سینمای دفاع مقدس، نشست انتقال تجربه ساخت فیلم «هور در آتش» و آیین تقدیر از عوامل این اثر در سالن سیف الله داد سازمان سینمایی برگزار شد.
به گزارش اداره کل روابط عمومی سازمان سینمایی، در این نشست رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی با گرامیداشت هفته دفاع مقدس، با اشاره به نمایش نسخه مرمت شده فیلم «هور در آتش» گفت: آغاز هفته دفاع مقدس با نمایش یکی از آثار ماندگار سینمای دفاع مقدس در سازمان سینمایی همراه شد؛ اثری که پس از سالها همچنان می تواند مخاطب را به فضای یکی از دوره های مهم تاریخ معاصر ایران بازگرداند. اهمیت این فیلم تنها به موضوع آن محدود نمی شود، بلکه شیوه روایتگری و داستان پردازی آن می تواند برای سینمای امروز نیز آموزنده باشد؛ چرا که همچنان نیازمند روایت بخش های مختلف تاریخ جنگ و پیامدهای آن برای نسل های آینده هستیم.
فریدزاده با تاکید بر نقش سینما در ثبت و حفظ حافظه تاریخی و ملی کشور افزود: فیلمسازانی که در آن دوره با تلاش و دلسوزی به ثبت بخشی از تاریخ ایران پرداختند، کاری ارزشمند و ماندگار انجام دادند تا نسل های بعد بتوانند تصویری از شرایط اجتماعی و تاریخی آن دوران در اختیار داشته باشند. فاصلهای که میان نسل امروز و فداکاری های صورت گرفته در دوران دفاع مقدس ایجاد شده، ضرورت روایت این بخش از تاریخ را دوچندان میکند و سینما می تواند با زبان تصویر، این حافظه تاریخی را به نسل های آینده منتقل کند.
رئیس سازمان سینمایی با اشاره به تاثیر گذاری «هور در آتش» بر مخاطبان، تصریح کرد: اهمیت این اثر در آن است که روایت انسانی و پدرانه آن، فراتر از مرزهای زبان و فرهنگ توانسته با مخاطب ارتباط برقرار کند.
وی با یاد آوری این نکته که فرهنگ و روایت می تواند همچون سپری در برابر فراموشی عمل کند، گفت: حفظ حافظه ملی وتاریخی از مسیر روایتگری سینما، کاری بزرگ و ماندگار است و آثاری از این دست میتوانند بخشی از تاریخ و تجربه جمعی یک ملت را برای نسل های آینده حفظ کنند.
پس از صحبت های فریدزاده، با حضور رئیس سازمان سینمایی و حبیب ایل بیگی مدیرعامل موسسه سینما شهر از عزیز اله حمیدنژاد نویسنده و کارگردان، امیر حسین شریفی تهیه کننده، مهدی فقیه بازیگر و نصرت کریمی دستیار اول کارگردان فیلم «هور در آتش» تقدیر شد.
در ادامه نشست انتقال تجربه ساخت فیلم «هور در آتش» با حضور عزیز اله حمید نژاد، امیر حسین شریفی و مهدی فقیه با اجرای کامران ملکی برگزار شد.
ملکی روزنامه نگار و نائب رییس انجمن منتقدان با اشاره به نخستین مواجهه اهالی رسانه با فیلم «هور در آتش» گفت: زمانی که این فیلم در سالهای ۱۳۷۰ و ۱۳۷۱ برای نخستین بار توسط همکارانم در عرصه نقد فیلم و دوستان رسانهای دیده شد، نخستین پرسش این بود که آیا ممکن است چنین فیلمی از دل یک موقعیت جنگی بیرون بیاید و تا این اندازه با مخاطب ارتباط برقرار کند. «هور در آتش» بهخوبی نشان میدهد جنگ کجا و چگونه اتفاق افتاده و آدمهای جنگ چه کسانی هستند و از دل یک موقعیت جنگی، تجربهای از ساخت یک فیلم جدی و سینمایی ارائه میدهد.
دشواری های ساخت یک فیلم جنگی
در ادامه عزیز الله حمید نژاد نویسنده و کارگردان این فیلم نیز درباره نحوه شکلگیری و ساخت فیلم «هور در آتش» گفت: این فیلم نخستین تجربه سینمایی من بود. تمام مراحل نگارش اثر، از ایده و طرح گرفته تا فیلمنامه، ابتدا به صورت دست نویس انجام شد. شکل گیری این پروژه نیز فرآیندی طولانی داشت. فیلمنامه درابتدا برای ساخت فیلم کوتاه نوشته شده بود. اما پس از چند سال و با فراهم شدن شرایط لازم، امکان تبدیل به یک فیلم سینمایی فراهم شد.
وی در ادامه تصریح کرد: پیش از ساخت این فیلم، تجربه فیلم مستند «زندگی در ارتفاعات» و جوایزی که این اثر به دست آورد، زمینه ای را فراهم کرد تا امکانات فنی و نگاتیو لازم برای ساخت فیلم سینمایی در اختیارم قرار بگیرد و بتوانم تهیه کننده ای برای این پروژه پیدا کنم.
حمید نژاد با اشاره دشواری های ساخت این فیلم گفت: زمانی که فیلمنامه را به تهیه کنندگان ارائه دادم، بسیاری معتقد بودند اجرای آن با امکانات محدود سینمای ایران امکان پذیر نیست. حتی در دفتر مرحوم سیف الله داد نیز فیلمنامه بررسی شد، اما در نهایت کسی حاضر نشد ریسک ساخت آن را بپذیرد. تنها آقای شریفی بود که با شجاعت این مسئولیت را پذیرفت و به عنوان تهیه کننده وارد پروژه شد. اگر این ریسک پذیری نبود، این فیلم ساخته نمی شد. به همین دلیل از ایشان تشکر می کنم و در عین حال متاسفم که پس از گذشت سال ها، مسائل حقوقی مربوط به فیلم حل نشده است.
وی با اشاره به اینکه بخش هایی از فیلم به صورت تجربی ساخته شده، گفت: در بسیاری از صحنه ها به خاطر امکانات محدودی که در اختیار داشتیم، مجبور بودیم پلان به پلان پیش برویم تا گروه فیلمبرداری به شرایط مسلط شود. پس از حدود پانزده روز سرعت کار افزایش پیدا کرد و توانستیم صحنه هایی را که در ابتدا غیر ممکن به نظر می رسید را اجرا کنیم.
حمید نژاد در ادامه با اشاره به برخی از سختی های کار فیلمبرداری در آب و شرایط ناپایدار جوی اظهار کرد: فیلمبرداری صحنههای روی آب، لزوم حضور بازیگران در آب از صبح تا غروب، حرکت قایقها در میان نیزار و ایجاد مه در صحنه، دشواریهای زیادی داشت. حتی برای تولید مه، گروه جلوههای ویژه با امکانات ابتدایی، تجهیزات موجود را تغییر داده بود و با استفاده از کپسولهای گاز و سازوکارهای دستی این کار را انجام میداد. در جریان فیلمبرداری نیز یکی از این کپسولها منفجر شد که خوشبختانه به دلیل حضور گروه در آب، آسیب جدی به کسی وارد نشد. بسیاری از تجهیزات و ادوات سنگین نیز از جنوب کشور به محل فیلمبرداری منتقل شده بود. در نهایت، ساخت این فیلم حاصل تلاش و همراهی مجموعهای از عوامل و دوستانی بود که با وجود همه محدودیتها، برای به تصویر کشیدن این اثر زحمت کشیدند.
«هور در آتش» فیلم ساده ای نبود
درادامه امیر حسین شریفی تهیه کننده این فیلم نیز با اشاره به سختی های کار تصریح کرد: «هور در آتش» فیلم ساده ای نبود و ساخت آن با دشواری های زیادی همراه بود. به اعتقاد من، در آن مقطع جز عزیزالله حمید نژاد کس دیگری نمی توانست این فیلم را بسازد.
وی با بیان اینکه فیلمنامه «هور در آتش» در ابتدا به صورت دست نویس به او ارائه شده، گفت: قصه را برای من آوردند و خواندم. متن دست نویس بود و پیش از آن به جاهای مختلفی ارائه شده بود و همه گفته بودند ساخت چنین فیلمی امکان پذیر نیست. من به حمید نژاد گفتم: «یا علی بگو و برویم بسازیم» و درنهایت پشت کار ایستادیم و فیلم ساخته شد.
شریفی به یکی ازاتفاقات عجیب زمان فیلمبرداری نیز اشاره کرد وگفت: برای یکی از صحنه ها، اسلحه دوشکا را روی قایق قرار داده بودند و قرار بود تیراندازی انجام شود. اما گلوله ها به سمت شهر رفت و به خانه های مردم، خودروها و شیشه های ساختمان آسیب زد. که در نهایت مسئولیت خسارت ها را پذیرفتیم و خسارت مردم از جمله وسایل آسیب دیده پرداخت شد.
این تهیه کننده درباره دشواری فیلمبرداری برخی صحنههای «هور در آتش» نیز اظهار کرد: دوربین روی قایق قرار داشت و کنترل آن در آب بسیار دشوار بود. برای اینکه قایق کمتر حرکت کند، راههایی پیدا کردیم؛ حتی دو چوب را در کف مرداب انزلی فرو کردیم و با طناب، قایق را مهار کردیم تا دوربین بتواند حرکت کنترلشدهای داشته باشد.
وی ضمن قدردانی از عوامل فیلم، از نقش مهم طراحان و عوامل پشت صحنه در شکلگیری فضای فیلم یاد کرد و گفت: همه عوامل زحمت کشیدند؛ از آقای کریمی و آقای فقیه گرفته تا طراح صحنه و دیگر دوستان. نوشتهها و تابلوهایی که در فیلم دیده میشود نیز حاصل تلاش آقای فقیه بود. همچنین کلبهای که روی آب در فیلم دیده میشود هم توسط ایشان ساخته شد.
وی درباره انتخاب یکی از بازیگران فیلم نیز توضیح داد: حمیدنژاد برای پیدا کردن بازیگر مناسب، به شهرری و یک دبیرستان رفت. از پشت میز او را دید و گفت «شریفی، این پسرچهرهاش خوب است». او را آوردیم و تقریباً یک ماه روی نقش کار کردند و نتیجه بسیار خوب بود.
این تهیهکننده با اشاره به توانایی حمیدنژاد در کار با بازیگران غیرحرفهای گفت: حمیدنژاد از یک آدم معمولی هم میتواند بازی بگیرد. این یکی از ویژگیهای بزرگ اوست؛ اینکه میتواند از کسی که تجربه بازیگری ندارد، بازی باورپذیر بگیرد.
«هور در آتش» برای من از جنس عشق بود
مهدی فقیه بازیگر نقش بابا عقیل در این فیلم نیز گفت: برای من مهم ترین جایزه رضایت و انتخاب مردم است. فیلم «هور در آتش» برای من از جنس عشق بود. همان طور که آقای حمید نژاد از بچه های جبهه و جنگ بودند. ما نیز این توفیق را داشتیم که در عرصه های فرهنگی و هنری فعالیت کنیم.
این بازیگر سینما و تلویزیون تصریح کرد: من پیش از این فیلم در تئاتر فعالیت زیادی داشتم و حتی برای هنر و بازیگری به فرانسه رفتم. در آن دوره، تجربه های مختلفی در تئاتر و سینما داشتم و خوشبختانه توفیق پیدا کردم با کارگردانی مانند حمید نژاد همکاری کنم.
فقیه درباره سختیهای تولید «هور در آتش» نیز گفت: این فیلم از آن کارهایی بود که واقعاً برای ساختنش زحمت کشیده شد. هیچوقت روز اول فیلمبرداری را فراموش نمیکنم. آقای حمیدنژاد از همان ابتدا میدانست که کار چقدر دشوار است و گروه نیز با تمام توان تلاش میکرد.
این بازیگر با تأکید بر اینکه بخش مهمی از فعالیت هنریاش را با هدف ارتباط با مردم انجام داده است، اظهار کرد: من همیشه سعی کردم کارهایم برای مردم باشد. همین دیروز در مترو بودم که فردی من را شناخت و گفت این بابای رحمت است . مردم خیلی چیزها را میدانند و میبینند. شاید ما به دلیل مسائل مالی کارهای زیادی انجام داده باشیم، اما بسیاری از کارهایمان واقعاً با عشق بوده است و از این بابت هم ناراضی نیستم.
وی درباره بازتاب «هور در آتش» در جشنواره فیلم فجر آن سال خاطر نشان کرد: یادم هست آقای مسعود مهرابی، که خدا رحمتشان کند، در مجله فیلم درباره نمایش فیلم در جشنواره نوشته بودند که حمیدنژاد با «هور در آتش» جشنواره را چراغان کرد.
در این مراسم همچین یاد زنده یاد سیف اله داد تدوینگر این فیلم گرامی داشته شد.
در ابتدای این نشست نسخهای از فیلم «هور در آتش» که توسط فیلمخانه ملی ایران مرمت شده بود برای حاضران به نمایش در آمد.
محمدرضا فرجی، محمد طیب، بهمن حبشی، علیرضا اسماعیلی، مسعود نجفی از جمله مدیران حاضر در این نشست بودند.